dr Rafał RADZIWIŁŁOWICZ

(1860-1929) – piękna i nieco zapomniana dziś postać z historii polskiej spółdzielczości. Był wybitnym lekarzem psychiatrą, absolwentem uniwersytetu w Dorpacie. Przez znaczną część życia mieszkał w Warszawie, był jednym z organizatorów szpitala psychiatrycznego w Tworkach, gdzie długo pracował. Pomagał wówczas aresztowanemu Józefowi Piłsudskiemu symulować obłąkanie, dzięki czemu przyszłemu Naczelnikowi Państwa udało się uciec. W Warszawie Radziwiłowicz związał się ze środowiskiem sympatyków i działaczy spółdzielczości, m.in. z E. AbramowskimR. Mielczarskim oraz St. Wojciechowskim, wraz z którymi zakładał w 1906 r. Towarzystwo Kooperatystów. Był wydawcą i redaktorem czasopisma Towarzystwa, którego tytuł – Społem – zaproponował jego szwagier, S. Żeromski. Radziwiłowicz był też wybitnym działaczem masońskim, jednym z wielkich mistrzów Kapituły Wielkiego Wschodu. Znany był jako pełen poświęcenia działacz społeczny i patriotyczny, inicjator wielu akcji i stowarzyszeń. Ostatnie lata życia spędził w Wilnie, gdzie był dyrektorem szpitala psychiatrycznego i profesorem Uniwersytetu Stefana Batorego. Zmarł nagle wracając z posiedzenia Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego, którego był jednym z założycieli; został pochowany na wileńskim Cmentarzu na Rossie. Jego szlachetna postać została upamiętniona przez S. Żeromskiego jako dr Judym, jeden z bohaterów Ludzi bezdomnych.

Oprac. dr Adam Piechowski