Karol MIARKA

także Karol Miarka starszy, ojciec, senior (1825-1882) – ojciec górnośląskiej spółdzielczości polskiej, zasłużony jednak i na wielu innych polach: patriota, działacz katolicki, nauczyciel, pisarz, wydawca. Jak mało kto przyczynił się do zachowania i rozwoju polskości w swoim regionie, do walki z germanizacją, co przypłacił wielokrotnymi aresztowaniami i rozprawami sądowymi. Był redaktorem i wydawcą wielu czasopism, w tym najważniejszego – Katolika, w którym nawoływał Ślązaków do polskiego patriotyzmu i propagował rodzimą kulturę. Publikował też powieści nawiązujące do historii i tradycji śląskich, a także artykuły, teksty w kalendarzach, broszury. Jedna z tych ostatnich, zatytułowana Przyjaciel górników i robotników, czyli wskazówki, jakim sposobem z niewoli się ratować i przed grożącym niebezpieczeństwem ocalić mogą (1870), propagująca spółdzielcze rozwiązania, przyczyniła się do powstania w tym samym roku pierwszej spółdzielni spożywców na Górnym Śląsku – „Spółki Poczciwych Wiarusów” w Królewskiej Hucie (obecnie Chorzów), będącej pierwowzorem dla tworzonych tu później „konsumów”. Miarka działał również na rzecz tworzenia kółek rolniczych i innych spółdzielni. Założone przez niego w 1879 r. Górnośląskie Towarzystwo Kredytowe Włościan w Mikołowie prowadziło działalność pożyczkową i ubezpieczeniową. Postać Karola Miarki upamiętnia pomnik w Zabrzu, jest on również patronem wielu śląskich szkół i ulic. Jego dzieło godnie kontynuował syn, również noszący imię Karol (1856-1919).

Oprac. dr Adam Piechowski