Aleksander MAKOWIECKI

(1840-1907) – warszawski filantrop, ekonomista, działacz społeczny i publicysta epoki pozytywizmu, wielki propagator spółdzielczości. W swojej działalności w Towarzystwie Ekonomicznym oraz w publicystyce na łamach warszawskich czasopism, takich jak Tygodnik Ilustrowany, Gazeta Warszawska, Gazeta Przemysłowo-Rzemieślnicza czy Ekonomista, zajmował się m.in. sprawami ubóstwa, pracy dzieci i kobiet oraz rozwojem rzemiosła, a do historii polskiej spółdzielczości wszedł za sprawą dwóch książeczek o skromnej objętości: Banki zaliczkowe dla rzemieślników (1867) i Spółki spożywcze (1868). W pierwszej z nich opisał doświadczenia niemieckich banków ludowych tworzonych przez H. Schulze-Delitzscha, w drugiej zaś zachodnich spółdzielni konsumenckich i model zastosowany przez Pionierów z Rochdale oraz zawarł praktyczne wskazówki, jak zakładać takie spółdzielnie. Zachęcając pozytywistycznie nastawioną inteligencję, przemysłowców, rzemieślników i urzędników z Królestwa do tworzenia form spółdzielczych, doprowadził do powołania już w 1869 r. pierwszej polskiej spółdzielni spożywców – warszawskiego „Merkurego” (istnieje do dziś jako „Społem” WSS Śródmieście), a w następnych latach m.in. „Zgody” w Płocku oraz „Oszczędności” w Radomiu. W 1870 r. miał udział w powstaniu Kasy Pożyczkowej Przemysłowców Warszawskich. Organizował przytułki dla ubogich i podejmował wiele innych akcji o charakterze charytatywnym. Spółdzielczym ideom pozostał wierny do końca życia: jeszcze w 1903 r. był inicjatorem powołania Komisji Współdzielczej przy Towarzystwie Popierania Przemysłu i Handlu w Warszawie, mającej stanowić ciało doradcze i koordynujące, wspomagające tworzenie spółdzielni kredytowych.

Oprac. dr Adam Piechowski