dr Józef KUSZTELAN

właśc. Józef Konstanty Kusztelan (1843-1907) – wielkopolski działacz spółdzielczy, z zawodu nauczyciel ze stopniem doktora. Jako gorący patriota i przeciwnik germanizacji został wydalony przez pruskie władze ze szkolnictwa i rozpoczął pracę jako księgowy w bankach ludowych. Był jednym z założycieli Banku Związku Spółek Zarobkowych, powstałego w 1886 r. jako centralny bank wielkopolskiej spółdzielczości i główne ogniwo finansowe tamtejszego systemu spółdzielczego; powierzono mu stanowisko pierwszego dyrektora owego banku, które z powodzeniem piastował przez 20 lat, niemal do śmierci. Znany jako człowiek bardzo energiczny, poświęcał się również wielu innym działaniom. Był inicjatorem założenia pierwszej na ziemiach polskich spółdzielni mieszkaniowej – Towarzystwa „Pomoc” w Poznaniu (1890), które szczególnie zasłużyło się w podtrzymywaniu kultury narodowej, m.in. poprzez finansowanie Teatru Polskiego. W późniejszych latach, po powstaniu Banku Przemysłowców (będącego sukcesorem najstarszego polskiego banku spółdzielczego – Towarzystwa Pożyczkowego dla Przemysłowców miasta Poznania), został prezesem jego Rady Nadzorczej. Był również reprezentantem Związku Spółek Zarobkowych i Gospodarczych w Międzynarodowym Związku Spółdzielczym i jako pierwszy Polak został członkiem Komitetu Centralnego tej organizacji.

Oprac. dr Adam Piechowski