Maksymilian JACKOWSKI

(1815-1905) – wielkopolski patriota (aresztowany za organizację na terenie zaboru pruskiego pomocy dla Powstania Styczniowego), działacz społeczny i gospodarczy, wybitny promotor ruchu Kółek Rolniczych. Był aktywny w Towarzystwie Rolniczym, Towarzystwie Moralnych Interesów, a zwłaszcza w Centralnym Towarzystwie Gospodarczym, którego był jednym z założycieli w 1861 r. Towarzystwo, zrzeszające głównie ziemian i inteligencję, zwolenników pracy organicznej, dążyło do polepszenia poziomu gospodarki wiejskiej, a przez to do wzrostu wiedzy, świadomości narodowej i poczucia solidarności wśród włościan. Skutecznym narzędziem prowadzenia tych działań były Kółka Włościańskie, jak początkowo nazywano Kółka Rolnicze. Choć pierwsze Kółko (pod nazwą Włościańskie Towarzystwo Rolnicze) powstało w Piasecznie na Pomorzu Gdańskim w 1862 r., o prawdziwym rozkwicie tego ruchu można mówić w odniesieniu do Wielkopolski, dzięki niezmordowanej pracy właśnie Jackowskiego. Z ramienia Centralnego Towarzystwa Gospodarczego otrzymał w 1873 r. funkcję Patrona Kółek Rolniczych, którą piastował do 1900 r. , przyczyniając się do powstania – najczęściej przy parafiach – niemal 200 Kółek. Wydawał czasopisma Rocznik KółekPoradnik Gospodarczy, przygotował na wsi grunt pod bujny rozwój spółdzielczości rolniczej, a zwłaszcza tworzonych od 1900 r., przy udziale ks. P. Wawrzyniaka, spółdzielni rolniczo-handlowych zwanych „Rolnikami”, których faktycznymi inicjatorami były często Kółka Rolnicze. M. Jackowski był postacią niesłychanie popularną w Wielkopolsce, nazywano go „królem chłopów”, a jego pogrzeb we Wronczynie w 1905 r. stał się manifestacją patriotyczną. Jego imię nosi wiele ulic i szkół.

Oprac. dr Adam Piechowski