Społem

Każdy z nas zna sklepy „Społem”. Za minionego ustroju był to niemal synonim sklepów spożywczych. Dziś niewiele osób wie, że PSS „Społem” oznacza sklepy spółdzielcze. Pierwsze z nich powstały w 1869 r w Warszawie, Radomiu i Płocku, nawiązując do ideałów brytyjskich kooperatyw, choć wówczas jeszcze nie nosiły tej nazwy. Najsilniej rozwijały się w zaborze rosyjskim, choć początkowo powstawały powoli (na ich założenie zgodę musiał wyrazić Petersburg, co w skrajnych wypadkach trwało nawet 20 lat!), a same spółdzielnie bardziej wegetowały, niż były wydolnym przedsiębiorstwem. Dopiero na skutek reform, wywołanych Rewolucją 1905 r, carat „poluzował śrubę”. Efektem było utworzenie Towarzystwa Kooperatystów, ówczesnego tink taknu, mającego promować idee spółdzielcze. Działaczami Towarzystwa były największe umysły epoki m.in. Stanisław Wojciechowski, Maria Dąbrowska, Bolesław Prus, Edward Abramowski czy Aleksander Świętochowski. Czołowym działaczem był również Stefan Żeromski, który był pomysłodawcą tytułu organu prasowego Towarzystwa, było nim właśnie „Społem”. Słowo „Społem” ze staropolskiego oznacza „wspólnie”. W 1935 r. Związek Spółdzielni Spożywców Rzeczypospolitej Polskiej oficjalnie przyjął nazwę „Społem”.